İnternette “online terapi” diye aranan hizmetlerin önemli bir kısmı aslında online psikolojik danışmanlık ya da psikolojik destektir. Türkiye’de psikoterapi, klinik psikologların ve psikiyatristlerin görev alanındadır. Psikolog Gülşah Yalçın, online psikolojik danışmanlık ve psikolojik destek sunar; psikoterapi ya da tıbbi tedavi hizmeti vermez.
Bu yazıda, destek ararken karşınıza çıkan kavramları sade bir dille açıklıyoruz: online terapi, psikoterapi, psikolojik danışmanlık, psikolojik destek ve bu hizmetleri kimlerin sunduğu. Amaç bir hizmeti diğerinden üstün göstermek değil; ihtiyacınıza uygun kapıyı daha kolay bulmanıza yardımcı olmaktır.
“Online terapi” ifadesi neyi anlatıyor?
Günlük dilde “terapi” kelimesi, bir uzmanla düzenli olarak konuşulan hemen her görüşme için kullanılır. Bu yüzden “online terapi” araması yapan biri çoğu zaman şunu arar: kendi ortamından, görüntülü görüşmeyle bir ruh sağlığı uzmanına ulaşmak. Ancak mesleki ve yasal açıdan bu ifade tek bir hizmeti tanımlamaz. Görüntülü görüşme bir yöntemdir; görüşmenin içeriği ise uzmanın mesleğine ve yetki alanına göre psikolojik danışmanlık, psikolojik destek, psikoterapi ya da psikiyatrik muayene olabilir.
Kısacası, “online” sözcüğü görüşmenin nerede yapıldığını, ardından gelen kavram ise ne tür bir hizmet alındığını anlatır. Bu ayrımı bilmek, beklentilerinizi doğru kurmanızı sağlar.
Psikoterapi nedir, kimler uygular?
Psikoterapi, ruhsal rahatsızlıkların ele alınmasına yönelik, belirli kuramlara dayanan, yapılandırılmış bir müdahale sürecidir. Türkiye’de sağlık meslek mensuplarının görev tanımlarını belirleyen mevzuata göre psikoterapi; psikiyatristlerin ve klinik psikolojide uzmanlık eğitimi almış klinik psikologların görev alanında yer alır. Türk Psikologlar Derneği’nin açıklamalarına göre klinik psikologlar da belirli tablolarda bu çalışmayı uzman hekimin tanısı ve yönlendirmesiyle yürütür.
Bu nedenle bir ruhsal rahatsızlık için tanı ve tedavi planı gerekiyorsa ilk adres psikiyatri uzmanıdır. Psikiyatrist, gerektiğinde ilaç da düzenleyebilen bir hekimdir.
Psikolojik danışmanlık ve psikolojik destek nedir?
Psikolojik danışmanlık, kişinin yaşamında zorlandığı konuları güvenli ve gizli bir alanda konuşabildiği, kendini daha iyi anlamasına ve baş etme becerilerini güçlendirmesine yardımcı olan bir görüşme sürecidir. Kaygı, stres, ilişki ve iletişim güçlükleri, yas, özgüven ya da yaşam geçişleri gibi konular bu görüşmelerde sık ele alınır.
Psikolojik destek ise daha geniş bir şemsiye kavramdır: zor bir dönemde dinlenmek, duyguları anlamlandırmak, pratik baş etme yolları bulmak ve gerektiğinde doğru uzmana yönlendirilmek bu kapsamdadır. Psikolojik danışmanlık tanı koymaz ve ilaç önermez; ancak kişinin ihtiyacını birlikte değerlendirir ve gerekli gördüğünde psikiyatri uzmanına başvurmayı önerir.
Görüşmelerde bilişsel davranışçı yaklaşım, şema yaklaşımı ya da çözüm odaklı yaklaşım gibi bilimsel temelli çerçevelerden yararlanılabilir. Bu yaklaşımlar, düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı anlamaya ve somut adımlar atmaya yardımcı olur.
Psikolog, klinik psikolog ve psikiyatrist: kim ne yapar?
- Psikolog: Psikoloji lisans eğitimini tamamlamış uzmandır. Psikolojik danışmanlık, psikolojik destek ve psikolojik değerlendirme (ölçek ve testler) gibi alanlarda çalışır; tanı koymaz, ilaç yazmaz.
- Klinik psikolog: Lisansın ardından klinik psikoloji alanında yüksek lisans ya da doktora yapmış uzmandır. Görev tanımında psikoterapi de yer alır; ruhsal rahatsızlıklarla ilgili çalışmalarını hekim tanısı ve yönlendirmesiyle yürütür.
- Psikiyatrist: Tıp eğitiminin ardından psikiyatri uzmanlığı yapmış hekimdir. Tanı koyar, ilaç düzenler, gerektiğinde psikoterapi uygular ve tedavi sürecini yönetir.
Bu meslekler birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır. Ayrıntılı bir karşılaştırma için psikolog ile psikiyatrist arasındaki fark sayfasına göz atabilirsiniz.
Hangisine ihtiyacım olduğunu nasıl anlarım?
Kesin bir formül yoktur; yine de şu sorular yön bulmanıza yardımcı olabilir:
- Günlük yaşamı zorlayan ama sürdürülebilen bir stres, ilişki sorunu, yas ya da kaygı yaşıyorsanız ve konuşarak, farkındalık kazanarak ilerlemek istiyorsanız psikolojik danışmanlık iyi bir başlangıç olabilir.
- Belirtiler haftalardır yoğunsa, uyku, iştah ve işlevselliğiniz belirgin biçimde bozulduysa ya da ilaç gerekip gerekmediğini merak ediyorsanız bir psikiyatri uzmanına başvurmanız önerilir. Psikolojik destek bu süreçle birlikte de sürebilir.
- Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceniz varsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın ya da acil yardım hatlarından destek alın.
İlk görüşmede ihtiyacınız birlikte değerlendirilir. Psikolojik danışmanlığın kapsamı dışında kalan bir durum fark edilirse, bu açıkça paylaşılır ve uygun uzmana yönlendirme yapılır.
Psikolojik danışmanlık görüşmelerinde neler olur, neler olmaz?
Beklentileri baştan netleştirmek, güvenli bir çalışma ilişkisinin temelidir. Psikolojik danışmanlık görüşmelerinde:
- Sizi zorlayan konular yargılanmadan dinlenir ve birlikte anlamlandırılır.
- Düşünce, duygu ve davranış örüntüleriniz fark edilir; günlük yaşamda deneyebileceğiniz somut adımlar birlikte planlanır.
- Gerektiğinde ölçek ve testlerle değerlendirme yapılabilir; sonuçlar sizinle birlikte konuşulur.
- Tanı konmaz, ilaç önerilmez ve ilaç kullanımına dair karar verilmez; bu kararlar hekiminize aittir.
- Kapsam dışında kalan bir ihtiyaç fark edildiğinde, bu açıkça paylaşılır ve uygun uzmana yönlendirme yapılır.
Bu çerçeve, sürecin hem sizin için güvenli hem de mesleki açıdan doğru ilerlemesini sağlar. Sınırları bilmek, desteğin değerini azaltmaz; tam tersine neyi, kiminle ve nasıl çalışacağınızı netleştirir.
Online psikolojik destek nasıl işler?
Online görüşmeler, yüz yüze görüşmelerle aynı etik ve gizlilik çerçevesinde, görüntülü bağlantı üzerinden yapılır. Sessiz ve özel bir alan, internet bağlantısı olan bir cihaz ve kesintisiz bir zaman dilimi yeterlidir. Görüşmeler kaydedilmez. Adım adım işleyişi online psikolojik destek nasıl işler sayfasında, online çalışmanın avantajlarını ve sınırlarını ise online psikolog ile psikolojik danışmanlık rehberinde bulabilirsiniz.
Bireysel, çift ve aile görüşmeleri hakkında bilgi almak için görüşme türleri sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Online psikolojik danışmanlık ile online terapi aynı şey mi?
Günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılsa da mesleki açıdan aynı değildir. Psikolojik danışmanlık, zorlanılan konuları anlamaya ve baş etme becerilerini güçlendirmeye odaklanır; psikoterapi ise ruhsal rahatsızlıklara yönelik, klinik psikologların ve psikiyatristlerin yetki alanındaki bir müdahaledir.
Psikolog tanı koyabilir mi?
Hayır. Ruhsal rahatsızlıklarda tanı koymak hekimin, yani psikiyatri uzmanının görevidir. Psikolog ölçek ve testlerle değerlendirme yapabilir; ancak bu değerlendirme tanı yerine geçmez.
Psikolojik danışmanlık kimler için uygundur?
Kaygı, stres, ilişki ve iletişim güçlükleri, yas, özgüven ya da yaşam değişiklikleri gibi konularda kendini daha iyi anlamak ve yol almak isteyen yetişkinler için uygundur. Belirgin bir ruhsal rahatsızlık düşünülüyorsa süreç, psikiyatri uzmanının değerlendirmesiyle birlikte planlanır.
Psikiyatriste gidiyorsam psikolojik destek de alabilir miyim?
Evet. Pek çok kişi psikiyatrik takip sürerken, hekiminin bilgisi dahilinde psikolojik destek de alır. İki süreç birbirini tamamlayabilir.
Hangi hizmetin size uygun olduğundan emin değilseniz bu çok doğal. İlk görüşmede ihtiyacınızı birlikte konuşabilir, gerekiyorsa doğru uzmana nasıl ulaşabileceğinizi birlikte planlayabiliriz.
