Anksiyete (Kaygı)
Tehlike ya da belirsizlik karşısında ortaya çıkan, gerginlik, endişe ve bedensel uyarılma ile kendini gösteren doğal bir duygudur. Yoğunlaştığında ve günlük yaşamı zorladığında üzerine çalışılması iyi gelebilir.
Psikoloji Sözlüğü
Kavramlar ve tanımlar
Sıkça karşılaşılan psikoloji kavramlarının sade açıklamaları. Bir kavramı aramak için yazmaya başlayın.
Bağlanma
Erken çocuklukta bakım veren kişilerle kurulan ilişkide şekillenen ve yetişkinlikteki yakın ilişkileri de etkileyen duygusal bağ örüntüsüdür.
Bilinçli Farkındalık (Mindfulness)
İçinde bulunulan ana, yargılamadan ve kabul ederek dikkat verme pratiğidir. Kaygı ve stresle baş etmede destekleyici bir beceri olarak kullanılır.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağ üzerine çalışan, kanıta dayalı bir görüşme yaklaşımıdır. Zorlayan düşünce kalıplarını fark etmeye ve işlevsel alternatifler geliştirmeye odaklanır.
Depresyon
Uzun süren çökkün duygudurum, ilgi ve keyif kaybı, enerji düşüklüğü gibi belirtilerle seyreden bir zorlanma halidir. Kişinin düşünce, duygu ve günlük işlevselliğini etkileyebilir.
Fobi
Belirli bir nesne, durum ya da etkinliğe karşı duyulan, gerçek tehlikeyle orantısız ve belirgin kaçınmaya yol açan yoğun korkudur.
MMPI
Kişilik özelliklerini ve ruhsal durumu çok yönlü değerlendirmek için kullanılan, geniş kapsamlı bir psikolojik envanterdir. Yalnızca eğitimli uygulayıcılar tarafından uygulanır ve yorumlanır.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)
İstenmeden gelen, kaygı yaratan düşünceler (obsesyon) ile bu kaygıyı azaltmak için yapılan yineleyici davranışların (kompulsiyon) bir arada görüldüğü zorlanma halidir.
Panik Atak
Çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi gibi yoğun bedensel belirtilerin aniden ve kısa sürede yükseldiği yoğun korku dalgasıdır. Tehlikeli olmasa da çok rahatsız edici yaşanabilir; baş etme yolları öğrenilebilir.
Psikosomatik
Duygusal ve ruhsal zorlanmaların; baş ağrısı, mide şikâyetleri, kas gerginliği gibi bedensel belirtiler biçiminde yaşanmasıdır. Beden ve zihin arasındaki yakın ilişkiye işaret eder.
Ruminasyon
Aynı olumsuz düşünce ya da kaygının zihinde tekrar tekrar dönüp durmasıdır. Çözüm üretmeden sürdüğünde çökkünlük ve kaygıyı besleyebilir.
Sosyal Kaygı
Başkaları tarafından değerlendirilme, eleştirilme ya da olumsuz görülme korkusuyla sosyal ortamlarda yaşanan yoğun gerginliktir. Konuşma, sunum ya da tanışma gibi durumlarda belirginleşebilir.
Sınır Koyma
Kişinin kendi ihtiyaç, değer ve kapasitesini koruyacak biçimde ilişkilerinde net ve saygılı sınırlar belirleyebilmesidir. İlişki doyumu ve öz-değer için önemlidir.
Travma
Kişinin baş etme kapasitesini aşan, sarsıcı bir olay ya da olaylar karşısında yaşanan derin etkidir. Olaydan sonra gelen tekrarlayan anılar, kaçınma ve aşırı uyarılma gibi tepkilerle kendini gösterebilir.
Tükenmişlik
Sürekli stres ve aşırı yük altında ortaya çıkan; duygusal tükenme, isteksizlik ve verimde düşüşle kendini gösteren zorlanma halidir. Çoğunlukla iş ve bakım rolleriyle ilişkilidir.
Çift Terapisi
Bir ilişkideki iki kişinin, iletişim, çatışma ve yakınlık gibi konuları birlikte bir uzman eşliğinde ele aldığı görüşme biçimidir.
Öz-Şefkat
Zorlandığı anlarda kişinin kendine; bir arkadaşına göstereceği anlayış, nezaket ve sabırla yaklaşabilmesidir. Öğrenilebilen ve geliştirilebilen bir beceridir.
Şema Terapi
Çocukluktan itibaren oluşan ve yaşam boyu tekrar eden duygu-düşünce-davranış örüntülerini ("şema") ele alan bütünleştirici bir yaklaşımdır. Köklü, tekrarlayan zorlanmalar üzerinde çalışmak için kullanılır.