Online psikolog seçerken önce kişinin unvanını ve eğitimini, ardından çalıştığı yaklaşımları, kimlerle çalıştığını, gizliliği nasıl koruduğunu ve kriz anlarında ne önerdiğini kontrol etmek işinizi kolaylaştırır. Son kararı ise çoğu zaman ilk görüşmede kendinizi ne kadar rahat hissettiğiniz belirler. Aşağıdaki kontrol listesi bu adımları tek tek ele alıyor.
Online görüşmenin genel işleyişini merak ediyorsanız online psikolog sayfasına da göz atabilirsiniz. Bu yazı ise doğrudan seçim aşamasına odaklanıyor: kime, neyi ve nasıl sorabileceğinize.
1. Unvan ve eğitim: kiminle görüştüğünüzü bilin
Türkiye'de “psikolog” unvanı psikoloji lisans eğitimine dayanır; yani psikolog olarak çalışan kişinin psikoloji bölümünden mezun olması gerekir. “Uzman psikolog” ya da “klinik psikolog” unvanları ise lisansın üzerine ilgili alanda yüksek lisans eğitimi gerektirir.
Bu ayrım bir sıralama değil, eğitim yolunun tanımıdır. Asıl önemli olan, kişinin taşıdığı unvanı doğru ve açık biçimde belirtmesidir. Unvanlar arasındaki farkları psikolog, klinik psikolog ve psikolojik danışman farkı yazısında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
- Web sitesinde ya da profilinde unvanı açıkça yazıyor mu?
- Hangi alanda eğitim aldığı belirtilmiş mi?
- Sorduğunuzda eğitim bilgisini paylaşmaya açık mı?
Unvanı sormak kimseyi rahatsız etmez; aksine, bu bilgiyi açıkça paylaşmak meslek etiğinin doğal bir parçasıdır. Cevap belirsiz kalıyorsa ya da konu geçiştiriliyorsa, karar vermeden önce biraz daha bilgi istemek yerinde olur. Türk Psikologlar Derneği de psikolog unvanının korunmasına yönelik çalışmalar yürütmektedir.
Psikolog ile psikiyatrist de farklı mesleklerdir: psikiyatrist, tıp eğitimi almış ve uzmanlaşmış bir hekimdir; ilaç yazabilir. Bu konuda psikolog ve psikiyatrist farkı sayfası yol gösterebilir.
2. Çalıştığı yaklaşımlar ve kapsamı
Psikologlar farklı kuramsal yaklaşımlarla çalışabilir. Bilişsel davranışçı yaklaşım, şema yaklaşımı ve çözüm odaklı yaklaşım bunlardan yalnızca birkaçıdır. Hangisinin size uyduğunu önceden bilmek zorunda değilsiniz; ancak psikoloğun yaklaşımını sade bir dille anlatabilmesi iyi bir işarettir.
Kapsam da önemlidir. Bazı psikologlar yalnızca yetişkinlerle çalışır, bazıları çift ya da aile görüşmeleri de yapar. Başvurmak istediğiniz konu bireysel mi, ilişkiyle mi ilgili, yoksa aile içinde mi yaşanıyor? Bunu baştan sormak zaman kazandırır.
- Hangi yaklaşımlarla çalıştığını açıkça belirtiyor mu?
- Yetişkin, çift ya da aile görüşmesi yapıyor mu?
- Konunuzun kendi çalışma alanı içinde olup olmadığını dürüstçe söylüyor mu?
Alanı dışında kalan bir konuda sizi başka bir uzmana yönlendirebilmesi, güvenilirliğin göstergelerinden biridir.
3. Gizlilik, KVKK ve bağlantı güvenliği
Kişisel verileriniz
Online görüşmede paylaştığınız bilgiler kişisel ve çoğu zaman hassas niteliktedir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında, verilerinizi işleyen kişinin sizi bilgilendirmesi beklenir.
- Aydınlatma metni: Hangi verilerin, hangi amaçla işlendiği yazılı olarak paylaşılıyor mu?
- Açık rıza: Sağlıkla ilgili bilgiler gibi özel nitelikli veriler için onayınız alınıyor mu?
- Saklama: Notlar ve yazışmalar nerede ve kimin erişimiyle tutuluyor?
- Kayıt: Görüşmeler kaydediliyor mu? Kaydediliyorsa bunun için ayrıca izniniz isteniyor mu?
Bu sitede kişisel verilerin nasıl işlendiğini KVKK aydınlatma metni sayfasında okuyabilirsiniz. Benzer bir metni görüşmeye başlamadan önce istemek her zaman yerindedir.
Görüşme ortamı
Görüşmenin yapıldığı araç da gizlilik kadar önemlidir. Belirli bir uygulamanın adından çok şu soruların cevabı belirleyicidir:
- Görüşme bağlantısı yalnızca size özel mi paylaşılıyor?
- Kullanılan araç şifreli ve güvenli bir bağlantı sunuyor mu?
- Psikolog görüşmeyi sessiz ve kapalı bir odadan mı yapıyor?
- Bağlantı koparsa ne yapılacağı önceden konuşuluyor mu?
Sizin tarafınızda da kulaklık kullanmak, kimsenin duyamayacağı bir oda seçmek ve ortak kullanılan cihazlardan kaçınmak gizliliği güçlendirir.
4. Kriz durumlarında ne önerdiği
Online psikolojik destek acil durumlar için uygun bir hizmet değildir. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşüncesi, yoğun bir kriz ya da güvenliğinizi tehdit eden bir durum varsa beklemeden 112'yi arayın.
Güvenilir bir psikolog bunu en başta açıkça söyler ve böyle bir durumda nereye başvurabileceğinizi anlatır. Acil durumlardan hiç söz edilmemesi, sormanız gereken bir eksikliktir.
5. Kesin sonuç vaat eden dile dikkat
Psikolojik süreç kişiden kişiye değişir; nasıl ilerleyeceği ve ne zaman tamamlanacağı önceden bilinemez. Bu nedenle kesin sonuç vaat eden, değişimin belirli bir sürede gerçekleşeceğini söyleyen ya da başarı yüzdesi veren tanıtımlara temkinle yaklaşmak iyi olur.
- Kesin sonuç ya da çok hızlı değişim vaadi
- Herkese aynı yöntemin işe yarayacağı iddiası
- Unvan ve eğitim bilgisinin belirsiz bırakılması
- Karar vermeniz için sizi aceleye getiren bir dil
Gerçekçi bir psikolog, neler üzerinde çalışılabileceğini anlatır ve sürecin sizin katkınızla şekilleneceğini açıkça söyler.
6. İlk görüşmede sorabileceğiniz sorular
İlk görüşme yalnızca sizin anlatmanız için değil, psikoloğu tanımanız için de bir fırsattır. İlk görüşmenin genel akışını ilk görüşmede neler olur yazısında bulabilirsiniz. Aklınızda bulunsun diye birkaç soru:
- Hangi unvanla ve hangi yaklaşımlarla çalışıyorsunuz?
- Benim konuma benzer konularla çalışıyor musunuz?
- Süreç genel olarak nasıl ilerliyor, hedefleri birlikte nasıl belirliyoruz?
- Gizlilik nasıl sağlanıyor, notlar nerede tutuluyor?
- Bağlantı koparsa ya da görüşmeyi ertelemem gerekirse ne yapıyoruz?
- Acil bir durumda nereye başvurmam gerekir?
7. Uyum hissi: kendinizi nasıl hissediyorsunuz?
Araştırmalarda da sıkça vurgulanan bir nokta, görüşen iki kişi arasındaki güven ilişkisinin sürecin önemli bir parçası olduğudur. Bu yüzden kontrol listesindeki maddelerin hepsi karşılansa bile, kendinizi rahat hissetmediğiniz bir ilişkide ilerlemek zor olabilir.
Doğru bilgiler kadar, görüştüğünüz kişiyle aranızdaki uyum da önemlidir. Kendinizi dinlenmiş, yargılanmamış ve güvende hissediyor musunuz? Sorularınıza açık ve anlaşılır cevaplar alabiliyor musunuz? Söylediklerinizin hatırlandığını ve ciddiye alındığını hissediyor musunuz?
İlk görüşmede biraz gerginlik yaşamak doğaldır. Ancak birkaç görüşmeden sonra hâlâ rahat hissetmiyorsanız bunu dile getirmek ya da başka bir psikologla devam etmek tamamen meşrudur.
Ne zaman destek almak iyi olabilir?
Bir süredir sizi zorlayan bir duygu, düşünce ya da ilişki meselesi günlük hayatınızı, işinizi veya ilişkilerinizi etkilemeye başladıysa bunu bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir. Kaygı, isteksizlik, ilişkide tekrar eden çatışmalar ya da bir değişime uyum sağlamakta zorlanmak sık karşılaşılan başvuru nedenleridir.
Belirtileriniz yoğunsa ya da ilaç desteği gerekip gerekmediğini merak ediyorsanız, değerlendirme ve tanı için bir psikiyatri uzmanına başvurmanız gerekir. Psikolog tıbbi müdahale değil, psikolojik destek sunar.
Sık sorulan sorular
Online psikolog nasıl bulunur?
Psikoloğun kendi web sitesi, mesleki kuruluşların paylaştığı bilgiler ve güvendiğiniz kişilerin önerileri iyi bir başlangıç olabilir. Hangi yoldan bulursanız bulun, unvan, yaklaşım ve gizlilik bilgilerini bu listeyle kontrol etmek işinizi kolaylaştırır.
Güvenilir online psikolog nasıl anlaşılır?
Unvanını ve eğitimini açıkça paylaşan, KVKK konusunda bilgilendiren, acil durumlarda yönlendirme yapan ve kesin sonuç vaat etmeyen bir psikolog, güven için sağlam bir zemin sunar.
Psikoloğumu değiştirmek istersem ne yapmalıyım?
Bunu açıkça söyleyebilirsiniz. Uyumsuzluk kimsenin hatası değildir; iyi bir psikolog bu kararı saygıyla karşılar ve gerekirse sizi başka bir uzmana yönlendirir.
Online görüşme herkese uygun mu?
Birçok kişi için uygun bir seçenektir, ancak her durum için değil. Bu konuyu online psikolojik destek işe yarar mı yazısında ayrıntılı olarak ele aldık.
Online psikolojik danışmanlık hakkında sorularınız varsa iletişim sayfasındaki WhatsApp ya da e-posta seçenekleriyle ulaşabilirsiniz. Karar vermeden önce yukarıdaki soruları sormaktan çekinmeyin.
